Nhật Bản và Hàn Quốc đều là điểm đến châu Á quen thuộc với người Việt, đều đòi hỏi học một ngôn ngữ mới và đều có văn hoá học đường nề nếp. Vì gần nhau về địa lý và có nhiều nét tương đồng, hai nước thường bị đặt lên cùng bàn cân. Bài này đối chiếu chúng ở ba trục chính, ngôn ngữ, môi trường học và làm thêm, mà không đưa ra phán quyết ai hơn ai.
Tóm tắt nhanh
- Cả hai nước đều cần học tiếng bản địa để sống và học hiệu quả, dù có chương trình dạy bằng tiếng Anh ở một số nơi.
- Chữ viết khác nhau: tiếng Nhật dùng ba loại chữ, tiếng Hàn dùng bảng chữ Hangul.
- Văn hoá học đường ở cả hai nước coi trọng kỷ luật, thứ bậc và tính tập thể.
- Quy định làm thêm và thị thực có giới hạn riêng, thay đổi theo thời gian, cần tra nguồn chính thức.
Mục lục
- Ngôn ngữ: hai con đường học khác nhau
- Văn hoá học đường và cách học
- Làm thêm: có quy định, không phải lúc nào cũng dễ
- Bảng đối chiếu định tính
- Chọn thế nào cho bản thân
- Sai lầm thường gặp
- Câu hỏi thường gặp
- Bước tiếp theo
Ngôn ngữ: hai con đường học khác nhau
Tiếng Nhật: nhiều lớp chữ, nhiều mức lịch sự
Tiếng Nhật kết hợp hiragana, katakana và chữ Hán (kanji). Người Việt có lợi thế quen với từ Hán Việt, nhưng cũng phải học cách đọc và nhiều mức độ lịch sự. Lộ trình thi theo cấp N5 đến N1, bạn có thể xem trong bài lộ trình JLPT N5 đến N2.
Tiếng Hàn: bảng chữ gọn, ngữ pháp có quy tắc riêng
Hangul là bảng chữ biểu âm tương đối dễ nhập môn, nên nhiều người đọc được chữ sau thời gian ngắn. Tuy vậy, hệ thống kính ngữ và đuôi câu cũng đòi hỏi luyện tập lâu dài. Kỳ thi năng lực thường dùng là TOPIK.
Cả hai nước đều có chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh ở một số trường, nhưng danh mục hẹp hơn nhiều so với chương trình tiếng bản địa. Nếu chọn hướng này, hãy kiểm tra lại số ngành và cơ hội sinh hoạt đời thường.
Văn hoá học đường và cách học
Cả hai nền giáo dục đều có xu hướng coi trọng sự chuyên cần, đúng giờ và làm việc nhóm. Tuy nhiên, trải nghiệm thực tế thay đổi theo trường, ngành và phòng nghiên cứu.
- Ở Nhật, nhiều ngành có hệ thống phòng nghiên cứu (kenkyushitsu) gắn bó với giáo sư hướng dẫn.
- Ở Hàn Quốc, hoạt động câu lạc bộ và sinh hoạt khoá có thể chiếm vai trò lớn trong đời sống sinh viên.
- Cả hai nơi đều có quy tắc ứng xử rõ ràng trong lớp và ngoài xã hội, bạn cần học dần.
Bạn có thể đọc thêm về cấu trúc bậc học Nhật trong tổng quan giáo dục Nhật Bản.
Làm thêm: có quy định, không phải lúc nào cũng dễ
Sinh viên quốc tế ở cả hai nước thường phải xin phép hoặc đáp ứng điều kiện nhất định để làm thêm, kèm giới hạn thời gian. Quy định chi tiết, điều kiện ngôn ngữ và loại việc được phép đã thay đổi theo từng giai đoạn.
Điều cần làm trước khi lên kế hoạch
- Đọc thông tin của cơ quan di trú về hoạt động ngoài tư cách lưu trú.
- Hỏi nhà trường xem trường có hỗ trợ giới thiệu việc làm không.
- Tính ngân sách như thể thu nhập làm thêm có thể không đủ.
Với Nhật, xem làm thêm khi du học Nhật Bản để nắm khung chung.
Bảng đối chiếu định tính
| Tiêu chí | Nhật Bản | Hàn Quốc |
|---|---|---|
| Chữ viết | Hiragana, katakana, kanji | Hangul |
| Kỳ thi năng lực | JLPT (cấp N5 đến N1) | TOPIK |
| Khoá tiếng chuẩn bị | Trường tiếng Nhật (nhật ngữ) | Chương trình tiếng Hàn tại trường đại học |
| Văn hoá học đường | Kỷ luật, phòng nghiên cứu, tính tập thể | Kỷ luật, hoạt động khoá, tính tập thể |
| Làm thêm | Cần phép, có giới hạn | Cần điều kiện, có giới hạn |
Bảng chỉ nêu điểm khác biệt đặc trưng, không đủ thay cho tìm hiểu quy định cập nhật.
Chọn thế nào cho bản thân
Theo ngành học
Hãy tra xem ngành bạn muốn có chương trình đủ tốt ở nước nào, ví dụ kỹ thuật, thiết kế, truyền thông hay ngôn ngữ.
Theo sở thích văn hoá
Bạn nên xem phim, nghe nhạc, đọc về cả hai nơi trước khi quyết định. Động lực học ngôn ngữ phụ thuộc lớn vào hứng thú thật.
Theo chi phí và hỗ trợ
So sánh học phí, học bổng của trường và chi phí nhà ở. Đừng chỉ nhìn trung bình quốc gia, hãy lấy báo giá cụ thể. Bài chi phí du học Nhật Bản có gợi ý các khoản cần liệt kê.
Sai lầm thường gặp
- Chọn nước theo trào lưu văn hoá đại chúng rồi mới nhận ra không hợp tính cách.
- Đánh giá thấp thời gian học ngôn ngữ.
- Dựa vào bài viết cũ về điều kiện làm thêm hoặc thị thực.
- So sánh học phí mà bỏ qua các khoản phát sinh như nhà ở, bảo hiểm.
Câu hỏi thường gặp
Tiếng Nhật hay tiếng Hàn dễ học hơn với người Việt?
Mỗi bên có điểm thuận và khó khác nhau. Hangul dễ nhập môn hơn về chữ viết, tiếng Nhật có lợi thế từ vốn Hán Việt. Quan trọng là bạn có đủ hứng thú duy trì.
Có thể học bằng tiếng Anh ở Nhật hoặc Hàn không?
Có một số chương trình, nhưng số lượng hạn chế so với chương trình tiếng bản địa. Hãy kiểm tra danh mục của từng trường.
Làm thêm có đủ trang trải sinh hoạt không?
Không nên dựa vào điều đó. Giới hạn giờ làm và thị trường việc làm thay đổi, nên cần có ngân sách dự phòng.
Nên học tiếng ở nước mình trước hay sang rồi học?
Học một phần ở Việt Nam giúp bạn bớt sốc khi sang, còn học tại chỗ giúp tiếp xúc môi trường thật. Nhiều người kết hợp cả hai.
Bước tiếp theo
Hãy chọn một chương trình cụ thể ở mỗi nước, ghi lại yêu cầu ngôn ngữ, chi phí và lịch tuyển sinh, rồi so sánh. Bài điều kiện hồ sơ du học Nhật Bản sẽ giúp bạn hình dung phần Nhật. Trước khi nộp, kiểm tra lại quy định ở trang chính thức của cơ quan di trú và trường.