Chuẩn bị sang Nhật nghĩa là lo ba việc song song: chỗ ở, bảo hiểm y tế và làm quen cách sống. Ba việc này quyết định bạn ổn định nhanh hay chậm trong những tuần đầu. Bài viết này đi theo thứ tự thực tế, từ trước khi bay đến khi đã đăng ký xong thủ tục tại địa phương.
Tóm tắt nhanh
- Nhà ở có thể là ký túc xá, nhà do trường giới thiệu hoặc thuê ngoài; mỗi cách có chi phí và thủ tục khác nhau.
- Người cư trú dài hạn thường phải đăng ký địa chỉ và tham gia bảo hiểm y tế quốc dân.
- Quy tắc sinh hoạt như phân loại rác, giữ yên tĩnh và đúng giờ rất được coi trọng.
- Nên chuẩn bị sẵn giấy tờ, tiền mặt ban đầu và phương án liên lạc khi đến nơi.
- Kiểm tra quy định địa phương vì mỗi thành phố có hướng dẫn riêng.
Mục lục
- Trước khi lên máy bay
- Chỗ ở
- Bảo hiểm y tế và đăng ký địa phương
- Văn hoá và quy tắc sinh hoạt
- Bảng việc cần làm theo giai đoạn
- Sai lầm thường gặp
- Câu hỏi thường gặp
- Lưu ý cuối cùng
Trước khi lên máy bay
Phần lớn rắc rối ở tuần đầu có thể tránh nếu bạn chuẩn bị tốt một vài thứ cơ bản.
Giấy tờ cần mang theo
- Hộ chiếu, thị thực và bản sao COE.
- Giấy tờ của trường như thư chấp nhận và hướng dẫn nhập học.
- Thông tin liên lạc của trường và nơi ở dự kiến.
- Bản sao các giấy tờ quan trọng lưu cả bản giấy và bản điện tử.
Tiền và thanh toán
Nên mang một khoản tiền mặt vừa đủ cho các chi phí đầu tiên như đi lại, đồ dùng và đặt cọc nếu cần. Nhật vẫn dùng tiền mặt khá nhiều, dù thanh toán điện tử đang phổ biến dần. Mở tài khoản ngân hàng thường cần địa chỉ và thẻ lưu trú, nên không thể làm ngay khi vừa đến.
Thuốc men và đồ dùng cá nhân
Nếu đang dùng thuốc theo đơn, hãy hỏi bác sĩ về việc mang thuốc và quy định nhập khẩu thuốc của Nhật. Một số loại thuốc thông dụng ở Việt Nam có thể bị hạn chế, nên cần kiểm tra trước thay vì mang theo rồi gặp rắc rối.
Chỗ ở
Nhà ở là khoản đầu tư tiền và thủ tục lớn nhất giai đoạn đầu. Hãy giải quyết sớm, tốt nhất trước khi bay.
Ký túc xá và nhà do trường giới thiệu
Nhiều trường tiếng Nhật có ký túc xá hoặc nhà đối tác, thủ tục đơn giản và thuận tiện cho người mới. Cần hỏi kỹ về chi phí, quy định chung, chia phòng và thời hạn hợp đồng. Số chỗ có hạn nên đăng ký sớm.
Thuê nhà ngoài
Thuê nhà tư nhân linh hoạt hơn nhưng thủ tục phức tạp hơn, thường có các khoản đặt cọc, phí môi giới, phí bảo lãnh. Người nước ngoài đôi khi cần người bảo lãnh hoặc công ty bảo lãnh. Hãy đọc kỹ hợp đồng, nhất là điều khoản trả nhà và hoàn cọc, và nhờ người giỏi tiếng Nhật xem cùng nếu cần.
Tiêu chí chọn chỗ ở
- Khoảng cách đến trường và ga tàu.
- Tổng chi phí hằng tháng gồm điện nước, internet.
- Quy định về tiếng ồn, khách đến chơi và rác thải.
- Độ an toàn khu vực và tiện ích xung quanh.
Bảo hiểm y tế và đăng ký địa phương
Sau khi nhập cảnh, bạn có những thủ tục hành chính cần làm trong thời gian quy định.
Đăng ký địa chỉ
Bạn đến văn phòng hành chính của quận hoặc thành phố nơi ở để đăng ký địa chỉ cư trú, mang theo thẻ lưu trú và hộ chiếu. Việc này thường là điều kiện để làm các thủ tục khác như bảo hiểm.
Bảo hiểm y tế quốc dân
Người cư trú dài hạn thường phải tham gia bảo hiểm y tế quốc dân. Khi đi khám, bạn thường chỉ trả một phần chi phí theo quy định, phần còn lại do bảo hiểm chi trả. Phí bảo hiểm tùy địa phương và thu nhập, nhiều nơi có chính sách giảm cho sinh viên; hãy hỏi văn phòng hành chính để biết chi tiết.
Khi bị ốm
Bạn cần biết phòng khám gần nhà và cách mô tả triệu chứng bằng tiếng Nhật cơ bản. Mang theo thẻ bảo hiểm và thẻ lưu trú. Một số bệnh viện có hỗ trợ ngôn ngữ cho người nước ngoài, bạn có thể hỏi trường để được giới thiệu.
Văn hoá và quy tắc sinh hoạt
Khác biệt văn hoá thường nhỏ nhưng dễ gây hiểu lầm nếu bạn không biết trước.
Phân loại rác và giữ vệ sinh chung
Phân loại rác được quy định chặt, với ngày và loại rác riêng, mỗi địa phương có quy tắc khác nhau. Hãy hỏi chủ nhà hoặc quản lý toà nhà ngay từ đầu, và đừng đổ rác sai quy định vì có thể bị nhắc nhở hoặc phạt.
Đúng giờ và giữ yên tĩnh
Đúng giờ là chuẩn mực quan trọng, cả trong học tập lẫn đi làm. Giữ yên tĩnh vào buổi tối, nhất là ở chung cư, cũng rất được coi trọng. Hãy chú ý khi gọi điện, nấu ăn hoặc dùng máy giặt vào giờ muộn.
Giao tiếp và ứng xử
Người Nhật thường diễn đạt gián tiếp và đề cao sự tế nhị. Chủ động chào hỏi, cảm ơn và xin lỗi đúng cách giúp bạn hoà nhập nhanh. Bạn không cần hoàn hảo, chỉ cần thể hiện sự tôn trọng và học dần.
Bảng việc cần làm theo giai đoạn
| Giai đoạn | Việc chính | Lưu ý |
|---|---|---|
| Trước khi bay | Chốt nhà, giấy tờ, thuốc, bản sao | Đặt cọc nhà qua kênh rõ ràng |
| Ngày đến | Nhận thẻ lưu trú, về chỗ ở | Giữ liên lạc với trường |
| Tuần đầu | Đăng ký địa chỉ, bảo hiểm | Làm trong thời hạn quy định |
| Tháng đầu | Ngân hàng, điện thoại, làm quen đi lại | Chuẩn bị giấy tờ cần thiết |
| Sau đó | Quan hệ cộng đồng, việc làm thêm nếu phù hợp | Tuân thủ quy định làm thêm |
Liên hệ với chi phí và làm thêm
Những khoản chi ở giai đoạn đầu được mô tả trong bài chi phí du học Nhật Bản. Nếu định đi làm thêm, hãy đọc quy định ở bài làm thêm khi du học Nhật Bản.
Sai lầm thường gặp
- Chưa có chỗ ở khi bay, phải xoay xở khi vừa đến.
- Quên đăng ký địa chỉ và bảo hiểm đúng thời hạn.
- Ký hợp đồng thuê nhà mà không hiểu điều khoản.
- Không tìm hiểu quy tắc rác và tiếng ồn, gây mâu thuẫn với hàng xóm.
- Mang theo quá nhiều đồ không cần thiết hoặc thuốc bị hạn chế.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đặt nhà trước khi sang Nhật không?
Nên có ít nhất chỗ ở tạm cho tuần đầu, như ký túc xá hoặc nhà do trường giới thiệu. Với nhà thuê ngoài, bạn có thể chọn khi đã ở Nhật và hiểu thị trường hơn, nhưng cần có kế hoạch rõ ràng cho giai đoạn chuyển tiếp.
Bảo hiểm y tế quốc dân chi trả những gì?
Bảo hiểm thường chi trả phần lớn chi phí khám chữa bệnh theo quy định, bạn chỉ trả phần còn lại. Phạm vi và tỉ lệ chi trả có thể thay đổi, hãy xem hướng dẫn của văn phòng hành chính địa phương.
Có cần mở tài khoản ngân hàng ngay không?
Nên làm sớm vì cần cho nhận lương và thanh toán một số khoản. Thủ tục thường cần thẻ lưu trú và địa chỉ, nên bạn làm sau khi đã đăng ký cư trú. Mỗi ngân hàng có yêu cầu riêng.
Ai có thể giúp khi gặp vấn đề ở nơi ở mới?
Bạn có thể nhờ trường, văn phòng hành chính địa phương hoặc các tổ chức hỗ trợ người nước ngoài. Khi có tranh chấp về nhà ở hoặc lao động, hãy lưu lại giấy tờ và tìm trợ giúp chính thức sớm.
Lưu ý cuối cùng
Quy định cư trú, bảo hiểm và sinh hoạt khác nhau giữa các địa phương và có thể thay đổi, nên hãy luôn kiểm tra thông tin từ văn phòng hành chính, trường và cơ quan di trú. Nếu bạn vẫn cần hoàn tất giấy tờ nhập cảnh, xem lại quy trình từ COE đến thị thực.