Sau vài tuần ổn định chỗ ở, đa số du học sinh bắt đầu tìm việc làm thêm. Khác với Việt Nam, nhiều cửa hàng ở Nhật yêu cầu bạn nộp một bản sơ yếu lý lịch theo mẫu gọi là rirekisho và có buổi phỏng vấn ngắn. Bài này hướng dẫn cách chuẩn bị tối thiểu để lần đầu bớt bỡ ngỡ, tập trung vào thủ tục chứ không bàn mức lương cụ thể.
Trước khi tìm việc: kiểm tra giấy phép
Du học sinh chỉ được làm thêm khi có giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú, thường được cấp khi làm thủ tục tại cục xuất nhập cảnh hoặc ghi ngay trên thẻ cư trú. Hãy kiểm tra mặt sau thẻ cư trú và hỏi văn phòng trường nếu chưa chắc. Đồng thời nắm giới hạn số giờ mỗi tuần và quy định riêng trong kỳ nghỉ. Một số ngành nghề như kinh doanh giải trí người lớn bị cấm tuyệt đối, bạn nên tránh dù thu nhập nghe hấp dẫn.
Rirekisho là gì
Rirekisho là mẫu lý lịch chuẩn của Nhật, thường viết tay hoặc gõ trên mẫu có sẵn, kèm ảnh thẻ. Với việc làm thêm, mẫu này đơn giản hơn so với hồ sơ xin việc chính thức. Nội dung chính gồm:
- Họ tên, ngày sinh, địa chỉ, số điện thoại.
- Quá trình học tập, bằng cấp chính.
- Kinh nghiệm làm việc nếu có.
- Chứng chỉ, ví dụ cấp JLPT đã đạt.
- Lý do ứng tuyển và thời gian có thể làm.
Mẹo viết mục lý do ứng tuyển
Viết ngắn, đúng sự thật, ví dụ muốn luyện giao tiếp tiếng Nhật và trải nghiệm môi trường làm việc, kèm thời gian rảnh theo lịch học. Tránh câu chung chung. Nếu tiếng Nhật còn yếu, nhờ giáo viên hoặc bạn bè đọc lại để sửa lỗi.
Các bước tìm và ứng tuyển
- Xem thông báo tuyển dụng ở bảng tin trường, trang tuyển dụng uy tín hoặc tờ rơi trước cửa hàng.
- Gọi điện hoặc nhắn qua kênh liên hệ, nói rõ bạn là du học sinh và giờ có thể làm.
- Đến phỏng vấn đúng giờ, mang rirekisho, thẻ cư trú và giấy phép làm thêm.
- Xác nhận lại giờ làm, quy tắc nghỉ phép, cách báo ca và cách trả lương.
- Nhận hợp đồng hoặc thông báo điều kiện lao động bằng văn bản.
Câu hỏi phỏng vấn baito thường gặp
| Câu hỏi | Gợi ý trả lời |
|---|---|
| Bạn có thể làm những ngày nào? | Đưa lịch học và lịch rảnh rõ ràng |
| Bạn đã học tiếng Nhật bao lâu? | Nói thật, nhấn mạnh sự cố gắng |
| Bạn có kinh nghiệm chưa? | Kể việc đã làm, kể cả việc ở Việt Nam |
| Bạn có thể làm lâu dài không? | Nêu kế hoạch học tập hiện tại |
Văn hoá nơi làm việc cần lưu ý
Đúng giờ là yêu cầu cơ bản; đến sớm vài phút được xem là bình thường. Chào hỏi to rõ, dùng những mẫu câu lịch sự quen thuộc khi vào ca và khi tan ca. Nếu ốm hoặc có lịch thi, hãy báo trước càng sớm càng tốt bằng điện thoại thay vì chỉ nhắn tin. Nhận việc rồi bỏ ngang không báo bị đánh giá rất nặng và có thể ảnh hưởng đến uy tín của cả cộng đồng du học sinh.
Những dấu hiệu cần cảnh giác
- Yêu cầu nộp tiền trước hoặc giữ giấy tờ gốc của bạn.
- Không có hợp đồng hoặc không cho xem điều kiện lao động.
- Giờ làm vượt giới hạn cho phép hoặc ép làm ngoài sổ sách.
- Công việc không rõ nội dung, trả lương cao bất thường.
Một vài mẫu câu lịch sự nên luyện trước
Bạn không cần giỏi tiếng Nhật để phỏng vấn baito, nhưng cần vài mẫu câu thật chắc. Hãy tập câu chào khi bước vào, câu tự giới thiệu ngắn, câu nói rõ ngày giờ có thể làm, câu xin nhắc lại khi chưa nghe rõ và câu cảm ơn lúc ra về. Tập nói thành tiếng với bạn bè hoặc giáo viên sẽ hiệu quả hơn việc chỉ đọc thầm.
Ngoài ra, hãy chuẩn bị sẵn tên và số điện thoại liên hệ khẩn cấp, vì nơi làm việc có thể hỏi. Nếu lần đầu bị từ chối, đừng nản, đây là chuyện bình thường. Hỏi lại lý do nếu có thể, rút kinh nghiệm và thử ở nơi khác. Mỗi lần phỏng vấn đều giúp tiếng Nhật và sự tự tin của bạn tốt hơn.
Câu hỏi thường gặp
Tiếng Nhật chưa tốt có xin được việc không?
Có những vị trí cần ít giao tiếp, nhưng cơ hội thường tăng khi trình độ tăng. Đừng vì vội kiếm tiền mà bỏ bê việc học tiếng.
Viết rirekisho tay hay gõ máy?
Tuỳ nơi tuyển dụng; nhiều cửa hàng nhỏ chấp nhận cả hai. Quan trọng là sạch sẽ, thông tin chính xác.
Lương trả theo tuần hay theo tháng?
Thường theo tháng, nhưng mỗi nơi một khác. Hãy hỏi rõ ngày chốt và ngày trả trước khi nhận việc.